Home >> Artikelen >> Draagvlak creëren, dat moet je niet willen

Artikelen

Column uitgesproken op de 182e algemene ledenvergadering

Draagvlak creëren, dat moet je niet willen

Een Column van Tjeerd Broersma
Gepubliceerd op . Er zijn geen reacties.

Beste bosbouwers, het is mijn eer hier voor u te mogen staan voor de gesproken column. Graag wil ik het met u hebben over de term ‘draagvlak creëren’. Beter gezegd, ik wil pleiten om het niet meer te hebben over de term ‘draagvlak creëren’. Voordat ik hier dieper op inga, eerst even wat achtergrond. Om met de woorden van Paulien Cornelisse te beginnen: Taal is zeg maar echt mijn ding. Ik ben een van die mensen die er groot genoegen in schept om, als iemand het waagt het woord ‘overnieuw’ in zijn mond te nemen, om dan heel zachtjes ‘opnieuw’ te fluisteren. En dan vervolgens heel chagrijnig ‘Jahaa, je weet toch wat ik bedoel!?’ in ontvangst te mogen nemen. Zo heb ik een aantal persoonlijke taalergernissen verzameld, waarvan ik denk dat elke keer dat ze worden genoemd, de essentaksterkte een nieuw slachtoffer eist. Ik zal ze niet allemaal noemen, maar de ergernissen variëren van ‘dat moet je niet willen’ tot en met ‘beheersplan’. Om de laatste nog even toe te lichten: zowel beheerplan als beheersplan is officieel een correcte schrijfwijze. Maar ik hecht grote waarde aan het feit dat we bossen beheren en niet beheersen.

Gelukkig kan ik ook relativeren. Ik ben me ervan bewust dat veel van deze zaken slechts een kwestie van smaak is. Vergelijkbaar met de discussie ‘pap-rika’ of ‘pa-prika’. Maar dat ligt wat anders met de term ‘draagvlak creëren’. Daarvoor zijn mijn bezwaren wat fundamenteler. ‘Draagvlak creëren’ wordt in ons vak vaak gebruikt als het gaat om bomenkap uitleggen aan ‘de gewone burger’. Informatieavonden worden georganiseerd, excursies in het bos, infobordjes, noem maar op. Ik ben niet tegen dit soort middelen, sterker nog, ik ben een groot voorstander. Zeker de beheerders van publieke en semi-publieke organisaties zijn het mijn inziens ook aan hun stand verplicht. Maar het gaat me om de achterliggende gedachte, verwoord in de term ‘draagvlak creëren’. Om het maar even strak te stellen: Weet u wie er goed is in draagvlak creëren? Noem een naam van willekeurige beruchte dictator en u heeft uw antwoord. Het heeft een soort manipulatieve dekking. Draagvlak als een maakbare waarde. De drang om bos-leken te overtuigen van uw gedachtegoed. Maar u heeft ongetwijfeld nooit de intentie gehad om de gedachten van de samenleving naar uw hand te zetten. Toch is het belangrijk om bewust te worden van wat u wilt bereiken en welke woorden u daarvoor gebruikt. Is het uw taak om gedachten te veranderen? Is het uw taak om de anderen te overtuigen van het feit dat de bomen moeten worden gekapt? Of is het uw taak om uit te leggen waarom u, vanuit uw vakkennis, het verstandig vindt om het bos te verjongen? Als een loodgieter bij u thuis een lekkage komt verhelpen, en hij na inspectie meteen de keukenvloer gaat openbreken, dan kan ik me voorstellen dat u daar niet zo blij mee bent. U verwacht van hem, voordat hij zo’n ingreep begint, u eerst te informeren over het nut een noodzaak van het openbreken van de keukenvloer. Dat heet geen draagvlak creëren, dat is gewoon een normale manier van omgaan met elkaar. Als een aannemer, zonder u vooraf te informeren, uw straat openbreekt, dan wordt u ook meteen boos. Als de aannemer vervolgens reageert dat dit nu eenmaal nodig is om het riool te vervangen, bent u dan opeens tevreden? Informeren is geen draagvlak creëren, maar respect hebben voor en rekening houden met de ander. En als u de aannemer vraagt of hij ervoor wilt zorgen dat die ene mooie boom niet wordt aangetast door de werkzaamheden, dan is dat geen onderhandeling in het kader van draagvlak creëren, maar een beroep op de vakkundigheid van de aannemer.

Het enige probleem met dit voorbeeld, is dat men over het algemeen wel begrijpt dat 1) het riool nu eenmaal onderhoud vergt en 2) het aannemelijk is dat de straat daarvoor moet worden open gebroken. En helaas ontbreekt het vaak aan een vergelijkbaar begrip voor bosbeheer. Maar naar mijn mening rechtvaardigt dat nog steeds niet het gebruik van de term ‘draagvlak creëren’. Een wiskundeleraar die de stelling van Pythagoras uitlegt, is toch ook niet bezig met het creëren van draagvlak? Is de leraar pas succesvol als al zijn leerlingen Pythagoras een toffe peer vinden? Of positief zijn over het vak wiskunde in zijn geheel? Moet hij de mening van zijn leerlingen proberen te manipuleren, totdat de grote meerderheid lofliederen maakt over algebra? Nee, het gaat erom dat de leerlingen het vak begrijpen. Is het fijn als de leerlingen met plezier naar die lessen komen? Ja, natuurlijk, en dat zou een verdienste zijn van de leraar in kwestie. Maar een positieve mening mag en kan je wat mij betreft niet afdwingen.

Dus, schrap ‘draagvlak creëren’, want dat ‘moet je niet willen’. Heb het liever over begrip vragen. Dit is niet alleen een kwestie van taal, het is een instelling. Je doet je best om zo goed mogelijk je vak uit te leggen, en je nodigt mensen uit daar kennis van te nemen. Niet als dictator, maar als docent. Met aanstekelijk enthousiasme.

4 november 2016, Tjeerd Broersma

Reacties

Er zijn nog geen reacties.