Home >> Artikelen >> Landgoed Welbergen

Artikelen

Excursieverslag van 4 juni 2004

Landgoed Welbergen

Een Verslag van de Commissie buitenland door James Brenninkmeijer en Arthur Ebregt
Gepubliceerd op . Er zijn geen reacties.

Op vrijdag 4 juni heeft een excursie plaats gevonden naar Huize Welbergen en omgeving in Kreis Steinfurt, net over de grens bij Enschede. De KNBV was daar te gast bij Stichting Fondation Jordaan – van Heek en Forstamt Steinfurt. Het doel van de dag was om kennis te maken met een landgoed in Duitsland en te horen hoe daar de Bosdienst is georganiseerd, met name in relatie tot het vele particuliere bosbezit. Daarnaast is op verzoek aandacht geschonken aan de uitvoering van de habitatrichtlijn en subsidiestelsels in het bos- en natuurbeheer.

Landgoed Welbergen en bezittingen bestaat voor 160 ha uit bos, waarvan 22 ha beschermd gebied is. De meest voorkomende boomsoort is de eik en daarnaast beuk, grove den en fijnspar. De leeftijd is overwegend 70 tot 130 jaar, afhankelijk van de boomsoort.
Het bosgebied ademt inderdaad een landgoedsfeer uit, waarbij normaal bosbeheer (5-10 jarige dunningscyclus) wordt toegepast met een rotatie van 110 "€“ 120 jaar. Ondanks de beperkte omvang van het landgoed was de afwisseling groot met mooie oude opstanden en individuele bomen.

Op het landgoed staat een in zeer goede staat verkerend huis, Huize Welbergen. Het huis wordt voor een deel nog bewoond. Het huis herbergt een mooie collectie schilderijen.
De eigenaar is een stichting, die gevormd is nadat het was verkocht. Het is een Duits bezit, maar met een directe verbintenis met een Nederlandse stichting. Tekorten worden dan ook uit verschillende bronnen gedekt.
De inkomsten van het bezit komen vooral uit de jacht en landbouw.

In het bos werden een aantal objecten getoond, waaronder een beukenverjonging, oogstwerkzaamheden, elzenbroekbos en een aantal oude individuele bomen. Tegelijkertijd werd ter plekke gediscussieerd over prijzen, kosten, regelgeving vanuit de EU etc.

Hierna volgen een aantal onderwerpen die tijdens de dag ter sprake zijn gekomen.

Al het particuliere bosbezit in Duitsland is bij wet voor het publiek toegankelijk. Dit staat in schril contrast met Nederland. Ook in Duitsland wordt de boseigenaar uitgekleed door een hoog belastingregime en waterschapslasten. Daarnaast zijn de variabele kosten hoog, o.a. doordat men nog veel aanplant. De deelstaat Noordrijn – Westfalen geeft nog aanplantsubsidies op loofhoutsoorten (Beuk en eik).
Noordrijn Westfalen (NRW) heeft in het totaal ongeveer 25.000 ha bos, waarvan 22.345 ha particulier bezit. 46% van het bosareaal is bedekt met loofboomsoorten, waarvan de eik met 22% de belangrijkste is. Van het naaldhout is dat de grove den met 40%.
Het aantal particuliere bosbezitters wordt geschat op 6.500 en waarvan ca 6.300 eigenaren minder dan 100 ha bezitten. De Bosdienst beheert deze bossen voor de eigenaren via 11 "€˜forstwirtschaftliche Zusammenschlüsse der Waldbesitzer"€™ (Forstbetriebsgemeinschaften). Tot op heden bestaat er voor 14.000 ha een beheersovereenkomst tussen eigenaar en bosdienst. De Bosdienst ontvangt voor geleverde diensten een vergoeding, zoals "‚¬ 8/m3 verhandeld hout, met name sortimenten.
Omdat de Bosdienst momenteel ook in een transitieproces zit van een hiërarchische politieorganisatie naar een meer bedrijfsmatige organisatie, is men nog zoekende naar de juiste organisatiestructuur en strategie. Men kijkt daarbij tevens naar de Nederlandse Bosgroepen, omdat de Bosdienst de particuliere bosbezitter via beheersovereenkomsten ondersteunt.
De Bosdienst ontvangt financiering vanuit het nationale budget ("€˜Landesmitteln"€™), staatsbudget ("€˜Bundesmitteln"€™) en regionale middelen.
Sinds tien jaar wordt 80% van het hout in Kreis Steinfurt aan Nederland geleverd. Dit lijkt mogelijkheden te bieden voor samenwerking. Er bestaat reeds contact met SBB en de Bosgroep Noord-Oost Nederland. Daarnaast levert Steinfurt ook hout aan de rondhoutveiling in Arnhem.

Om oude bomen in verschillende stadia van verval te behouden is enige jaren geleden een subsidiestelsel in het leven geroepen die betrekking had op bomen ouder dan 140 jaar. Deze bomen genoten volledige bescherming, ook na eventueel omvallen. De eigenaar kreeg hier een bedrag voor, dat veelal het veelvuldige van de actuele handelswaarde vertegenwoordigde. Het voorbeeld dat de deelnemers aan de excursie bezocht betrof een beuk die ongeveer een nettowaarde van "‚¬ 30 vertegenwoordigde, maar waar men "‚¬ 1.187 voor heeft ontvangen. Deze subsidieregeling, een beetje in het verlengde van het SN-bos en pluspakket, was zo succesvol, dat de regeling is stopgezet.

In Duitsland wordt het planten nog steeds overal toegepast, alhoewel "€˜naturgemäße Waldwirtschaft"€™ duidelijk in opkomst is. Ook op landgoed Welbergen is het planten nog een gangbare praktijk, ook al realiseert men zich dat de kosten enorm hoog zijn. Dit wordt voor een gedeelte gecompenseerd door aanplant subsidies.
In Duitsland kent men het systeem Rood voor Groen, maar dat betekent dat als bos verdwijnt voor het bouwen van huizen ed., het verlies aan bos met een factor 3 gecompenseerd moet worden. Er kan ook een geld bedrag hiervoor op een zogenaamde ‘ekopunten’ rekening worden gestoord. Dit geld wordt op een later moment voor natuurontwikkeling projecten besteed.

Hout is nog steeds een belangrijk product in Steinfurt, ook belangrijker dan textiel. Dit is historisch gezien logisch, omdat de textiel zich meer in Twente bevond. Omdat hout een belangrijk product is zoekt men naar meerdere toepassingsmogelijkheden om zo de inkomsten uit hout te verbeteren. Hout als energiebron is de belangrijkste insteek: als kachelhout, pelletverwarming (geperst afvalhout) en vergassen. Vooral de pelletmethode lijkt goed te scoren. De techniek komt uit Oostenrijk en is goedkoper dan fossiele brandstof.
Daarnaast zoekt de bosdienst naar mogelijkheden om diensten en maatregelen betaald verzilverd te krijgen via een systeem van ekopunten.

Wat tijdens de dag ook duidelijk naar voren is gekomen is de bemoeienis van Brussel en de enorme papieren rompslomp die dit met zich meebrengt. Het leven is er in dezen niet makkelijker op geworden.

Verder kwamen er tijdens de dag nog een aantal andere punten aan de orde:

  • In Duitsland kent men niet zoiets als FPG en PHB. Haus Welbergen en omringend landgoed ontvangen geen structurele subsidie, maar ontvangen inkomsten uit bijvoorbeeld de verhuur van feestzalen aan huwelijke of andere grotere partijen;
  • De Bosdienst is in elk deelstaat anders georganiseerd. Dit heeft te maken met de grote zelfstandigheid van een deelstaat (in dit geval Noordrijn Westfalen; NRW). Duitsland is een federale staat;
  • Alle formaliteiten die met de EU te maken hebben, brengen een enorme complexe papierwinkel met zich mee;
  • Men is op een kruispunt belandt, waarop bepaald moet worden of de bosbouw economisch nog uitkan;
  • Men ziet in hout als energiebron momenteel de grootste uitdaging;
  • Ook Duitsland kent succesvolle subsidiemechanismen, die aan het eigen succes ten onder zijn gegaan (werd te duur voor de overheid).


Geconcludeerd kan worden dat deze dag heel interessant was, ondanks het feit dat de excursie in het veld wel langer had mogen duren. De ontvangst in Huis Welbergen door de Stichting Fondation Jordaan – van Heek was overweldigend met een ruim aanbod van "€˜Kuchen"€™, aardbeientaart en slagroom.

De dag was zeer informatief en is in deze vorm voor herhaling vatbaar. De logistieke organisatie was perfect geregeld door Gerard Koopmans van de activiteitencommissie.

De eerstvolgende excursie die de Commissie Buitenland organiseert gaat naar het Zoniënwoud nabij Brussel in combinatie met een bezoek aan de Europese Commissie en de Nederlandse Landbouwraad. Dit zal een excursie met overnachting worden.

Reacties

Er zijn nog geen reacties.