Home >> Artikelen >> Technische ontwikkelingen in de bosbouw

Artikelen

Verslag middagbijeenkomst 175e ALV

Technische ontwikkelingen in de bosbouw

Een Verslag van de Activiteitencommissie door Renske Terhürne
Gepubliceerd op . Er zijn geen reacties.

Aansluitend aan de najaarsvergadering van de KNBV op 8 november volgde het gebruikelijke symposium. Dit keer stond het symposium in het teken van technische innovaties in de bosbouw. De aanwezigen werden bijgepraat over ontwikkelingen in de mechanisatie, het gebruik van digitale middelen en de toepassing van plugplantsoen. Dit laatste onderwerp werd verder toegelicht tijdens het bezoek aan een plugplantsoenkwekerij.

Groter, zwaarder, verder?

George Borgman van Borgman Beheer Advies ging in op de mechanisatie van de bosbouw in Europa, waarbij hij vooral keek naar de relevantie van deze ontwikkelingen voor de bosbouw in Nederland. De algemene tendens is dat de machines steeds groter worden. Nederland is geen marktspeler van belang, maar vooral trendvolgend. Bosbeheerders letten daarbij vooral op de euro's. Maar in het Nederlandse bos is een grotere, zwaardere machine lang niet altijd wenselijk en nuttig en ook niet altijd goedkoper. Het is dus noodzakelijk om als bosbeheerders de trends goed in de gaten te houden, maar ook zelf te bepalen waar de grenzen liggen voor onze bossen.

Naast het groter en zwaarder worden van de machines, wordt ook de toepassing ervan multifunctioneler. Zo is er tegenwoordig een 'slimme' kop beschikbaar: een velkop die tevens ingezet kan worden als grijper. De kosten van deze slimme kop zijn aanzienlijk lager dan die van een harvesterkop. Doordat de kop op allerlei machines kan worden gemonteerd, wordt het voor veel meer spelers aantrekkelijk om in de bosbouw actief te worden. Op dit moment wordt de kop al door enkele aannemers in Nederland gebruikt.

George Borgman benadrukte dat ondanks alle mechanisatie de 'mannen met motorzagen' nodig blijven voor het uitvoeren van het specialistische werk. Tevens is het van groot belang dat er een kundige machinist op de machine zit. Borgman pleitte er dan ook voor dat we in Nederland meer aandacht gaan besteden aan het opleiden en bijscholen van machinisten.

Slimmer koppelen

Naast innovatie op het gebied van machines, staat ook de digitale ontwikkeling niet stil. Etiënne Thomassen (Bosgroep Zuid Nederland) liet hiervan enkele voorbeelden zien. Zo heeft Etiënne zelf de Android app Bosbot Metdik ontwikkeld, waarmee op eenvoudige wijze het boom-, opstandsvolume en de bijgroei bepaald kunnen worden (gratis te dowloaden in de Google Play Store). Ook werkt hij aan een programma dat op basis van de data uit een digitale boomklem allerlei opstandsgegevens overzichtelijk kan weergeven in tabellen en grafieken. De data uit de boomklem kunnen via het programma ook gekoppeld worden aan gegevens over flora en fauna in het bos, als deze verzameld zijn met de GPS. Het programma draait op dit moment op een website, waar mensen met een inlog toegang toe kunnen krijgen. De ervaringen tot nu toe leren dat opstandsgegevens op deze manier makkelijker beschikbaar zijn in de hele oogstketen.

Naar verwachting komt het systeem dit voorjaar breed beschikbaar. De presentatie gaf in elk geval aan dat er door het slim koppelen van verschillende datasets efficiënter gewerkt kan worden en er ook meer overzicht verkregen kan worden in de ontwikkeling van bosopstanden. Voor de smartphone zijn al diverse bosbouwapps te downloaden (o.a. Bitterlich, hoogtemeter, opbrengsttabellen).

Terug van weggeweest

De derde spreker van de middag was Theo Keizers, plantsoenspecialist bij Bosgroep Noord-Oost Nederland. Hij ging in op de opmars van het plugplantsoen. Plugplantsoen is niet nieuw, in de landen om ons heen wordt het al langer op grote schaal gebruikt. In Nederland is ook al eerder gewerkt met plugplantsoen, maar destijds leek het kleine plantsoen gevoelig voor insectenschade. Bovendien viel de bijdrageregeling voor herplanten weg, waardoor natuurlijke verjonging de voorkeur kreeg.

De pluggen worden in trays gezaaid
De pluggen worden in trays gezaaid. Foto Renske Terhürne.

Nu is het plugplantsoen. Het heeft meerdere voordelen:

  • Het planten gaat gemakkelijker. Het planten vraagt wél aandacht, met name door de specifieke techniek. Als een planter deze techniek eenmaal onder de knie heeft, blijkt het planten van pluggen veel efficiënter dan het planten van naaktwortelig plantsoen.
  • Het plantsoen slaat beter aan en groeit meteen door. In 80 % van de wetenschappelijke experimenten groeit het plugplantsoen beter dan naaktwortelig plantsoen of natuurlijke verjonging.
  • Pluggen worden bij voorkeur in mei geplant. Hiermee wordt de droogte die doorgaans in april voorkomt overgeslagen. Het geeft ook minder problemen met vraat omdat het natuurlijke aanbod al groter is. Bovendien is mei een rustige tijd bij aannemers, dus zij hebben voldoende tijd voor plantklussen.
  • Het opkweken in pluggen biedt de mogelijkheid om het plantsoen extra voedingsstoffen mee te geven. Hiermee krijgt het plantsoen een extra voorsprong en wordt de kans op uitval verder verkleind.
Een kas vol pluggen
Een kas vol pluggen. Foto Renske Terhürne.

Er zijn er wel een aantal aandachtspunten:

  • Techniek: Zoals eerder al vermeld, vereist het planten een specifieke techniek. Die techniek is op zich eenvoudig, maar hoe meer oefening, hoe beter het resultaat en hoe efficiënter het plantwerk. Het is ook belangrijk om het juiste formaat plantbuis te gebruiken.
  • Bodemvoorbereiding is nodig omdat de pluggen in de minerale bodem geplant moeten worden.
  • Planning: De kweker produceert wat de afnemer vraagt. Groot voordeel daarvan is dat de afnemer ook invloed krijgt op de uitgezaaide genetische kwaliteit en niet meer afhankelijk is van wat een kweker aan te bieden heeft. De pluggen gaan na het afharden rond december de vriezer in. Ze worden pas ontdooid als er daadwerkelijk geplant moet worden. Uiterlijk 5 dagen na het ontdooien moet het plantsoen de grond in. Plugplantsoen vraagt dus om een goede planning, zowel qua bestelling van het plantsoen (1 of 2 jaar vooruit), als qua plantwerkzaamheden.
  • Wildschade: wellicht is het plugplantsoen gevoeliger voor wildschade, maar hier is nog weinig over bekend. Natuurlijk moeten er maatregelen genomen worden om wildschade te voorkomen, maar voor zover nu bekend niet meer dan bij andersoortig plantsoen.

In bepaalde gevallen kan het nog steeds wenselijk zijn om voor naaktwortelig plantsoen te kiezen. Bijvoorbeeld als er veel onkruidconcurrentie te verwachten valt of als men bepaalde soorten wil tussenplanten die nog niet als plug leverbaar zijn.

Een zee van pluggen

Na de introductie op het plugplantsoen werd er een bezoek gebracht aan de kwekerij van Andy Domen in Zundert, één van de twee kwekerijen in Nederland die plugplantsoen leveren. Het bedrijf van Andy Domen heeft een vestiging in Nederland en een vestiging in Polen. In totaal levert het bedrijf zo'n 20 miljoen pluggen per jaar door heel Europa. Voor de Nederlandse markt zijn op dit moment douglas, thuja en grove den beschikbaar.

Andy Domen geeft uitleg
Andy Domen geeft uitleg. Foto Renske Terhürne.

Op de kwekerij wordt het zaad allereerst gezuiverd. Daarna volgt het wateren, het scheiden en het eventuele kleuren (t.b.v. precisiebeplanting). Al deze stappen zijn nodig om te zorgen voor zo min mogelijk uitval bij de uiteindelijke pluggen. De zaden wordt gezaaid op een substraat van witveen. Er worden diverse sporenelementen toegevoegd, evenals een stof die moet zorgen voor een hogere zuurstofbeschikbaarheid in de bodem. Het zaaien gebeurt in trays in de periode november-januari, waarna de trays een periode diepgekoeld worden weggezet om een meer homogene opkomst van de planten te stimuleren.

Een zee van pluggen
Een zee van pluggen. Foto Renske Terhürne.

Het was voor velen een eye-opener om bij de plantsoenkweker rond te lopen en daar het hele proces van zaad tot plantsoen te bekijken. Ook kon er nog even worden geoefend met de plantbuis. Het was dan ook zeker een geslaagd symposium en de diverse ontwikkelingen die de revue passeerden gaven meer dan genoeg stof tot napraten.

Reacties

Er zijn nog geen reacties.