De populier als landschapsboom

De populier is lange tijd een populaire boom geweest. Er staan er dan ook heel wat in het Nederlandse en Vlaamse landschap. Mensen op het platteland hebben de populier altijd graag aangeplant. Het is een boom die snel groeit, er fraai uitziet, beschutting biedt tegen zon en wind en zeer bruikbaar hout oplevert. Bovendien zijn populieren uiterst makkelijk te vermeerderen; knip een tak af en steek hem in de grond en in 9 van de 10 gevallen groeit er een nieuwe boom uit. En die boom heeft ook nog eens precies dezelfde eigenschappen als die boom waar de tak vanaf geknipt is. Deze werkwijze kost niks en geeft zekerheid en vertrouwen in een goede afloop. De populier werd veel als rijbeplanting aangeplant en in kleine bosjes. Ze staan bijvoorbeeld langs strakke polderwegen in Noord-Holland, langs kronkelende boomdijken op Zuid-Beveland, of als omzoming bij boerenbosjes of kleine weitjes, maar ook als effectieve windsingels rond fruitboomgaarden. Of van recentere datum; de boerenerven met populieren erlangs en de nieuwe bossen in Flevoland. Er zijn veel verschillende soorten populieren, die verschillende vormen kunnen hebben. Sommige groeien kaarsrecht omhoog, zodat een bos op een kathedraal gaat lijken, maar er zijn ook oude fraaie vrijstaande bomen met volle kronen en populierenbossen waar de bomen allemaal wat krom en schilderachtig zijn. De één vindt het ene mooi, de ander vindt het andere mooi. Over smaak valt niet te twisten, maar door het aanplanten van alle voorkomende vormen komt uiteindelijk toch iedereen aan zijn trekken.

Populieren in Nederland

In grote delen van Nederland zijn populieren al eeuwen verbonden met het landschap, getuige een geschrift uit 1472, waarin staat dat er bij Aardenburg door de St. Baafsabdij bij een landgoed 217 populieren werden aangeplant. Al in de 16e eeuw wordt witte populier en de ’swerte’ of ‘ghemeyne’ populier door Dodoens beschreven.

De oudst bekende populier in Nederland, een Canadese populier, die rond 1822 is geplant nabij de huidige camping De Worp in Deventer. De oudste zwarte populier is te vinden bij het Poptaslot in Marssum. Naar schatting dateert deze populier uit 1850-1860. Als populieren de kans krijgen, groeien ze uit tot reuzen. De hoogste populier is een Canadese populier. Deze populier uit Bronsbergen, Zutphen, had in 2018 een hoogte van 42.40 meter. De hoogste zwarte populier staat in het Volkspark in Zaanstad en meet begin 2019 40.48 meter.

Met een omtrek van 8.05 meter geldt een Canadese populier op landgoed Bingerden in Angerlo als de dikste populier van Nederland. De dikste zwarte populier heeft een omvang van 6.20 meter en is te vinden in het Graaf Adolf van Nassaupark in Heiligerlee.

Bakenbomen langs de Maas