Houteigenschappen

In de onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de belangrijkste fysisch-mechanische eigenschappen van populierenhout.

Fysisch mechanische eigenschappen populierenhout. Ter vergelijking worden de eigenschappen van grenen en eiken getoond. (Bron: Klaassen, 2018. Houtvademecum)
Eigenschap	Populier	Grenen**	Eiken***
Relatieve weerstand tegen schimmels (o.b.v. praktijkervaring en veldonderzoek)	5	3-4	2-4
	2 = duurzaam, gem. levensduur kernhout in grondcontact 15-25 jaar 3 = matig duurzaam, gem. levensduur kernhout in grondcontact 10-15 jaar 4 = weinig duurzaam, gem. levensduur kernhout in grondcontact 5-10 jaar 5 = niet duurzaam, gem. levensduur kernhout in grondcontact minder dan 5 jaar
Relatieve weerstand tegen insecten en marineboorders*	Spint en kernhout: Gewone houtworm S Trichoferus sp. S Termieten S Marineboorders: S	Kernhout: Gewone houtworm D Huisboktor D Termieten S Marineboorders S Spint: Alles S	Kernhout: Gewone houtworm D Termieten M Anobium D Marineboorders S Spint: Spinthoutkever S Trichoferus sp. S
Volumieke massa (vers)	880 kg/m³	450-1000 kg/m³	900-1200 kg/m³
Volumieke massa (12% vocht)	380-530 kg/m³	320-800 kg/m³	500-970 kg/m³
Krimpcoëfficient ** – Radiaal – Tangentiaal – Vochtgehaltetraject	0,1% 0,3% 22-6	0,2% 0,3% 20-6	0,2% 0,4% 20-6
Krimp uitgedrukt in % van de afmetingen (nat-12%) ** – Radiaal – Tangentiaal	1,4% 5,2%	2,0-3,0% 4,5-6,3%	2,5% 6,3%
Elasticiteitsmodulus **	9700 N/mm²	10800 N/mm²	9800 N/mm²
Buigsterkte **	70 N/mm²	79 N/mm²	95 N/mm²
Druksterkte (evenwijdig aan de vezel) **	36 N/mm²	47 N/mm²	47 N/mm²
Schuifsterkte **	10 N/mm²	8 N/mm²	12 N/mm²
Splijtsterkte (per mm breedte) ** – Radiaal – Tangentiaal	50 N/mm 63 N/mm	45 N/mm 47 N/mm	Geen data
Hardheid volgens Janka (Langsvlak) **	1550-2300 N	2000 N	6300 N

* D= Duurzaam, M= matig duurzaam, S= niet duurzaam

** Al deze waarden zijn testwaarden. De testwaarden zijn de gemiddelde sterktecijfers van foutvrije proefstukken hout. Deze testwaarden zijn bedoeld om houtsoorten onderling te kunnen vergelijken. Met de genoemde testwaarden van houtsterkte-eigenschappen kunnen geen sterkteberekeningen worden uitgevoerd.

*** Voor grenen geldt:
– Testwaarden voor krimp en krimpcoëfficiënt hebben betrekking op kernhout van Europees grenen

– Overige testwaarden hebben betrekking op Noords grenen, aangezien waarden voor Inlands grenen niet worden genoemd in Wiselius, 2010.

**** De waarden hebben betrekking op Europees eiken. De testwaarden hebben betrekking op Europees eiken zwaar.

Herkomst
P.-tremula: Europa, Azie.
P.-tremuloïdes: Amerika, Canada (aspen, espen, ratel- en trilpopulier).
P.-alba.: Europa, Azie, N.-Afrika (witte abeel, abeel, zilverabeel).
P.-deltoides: O.-Canada, N.-Amerika (cottonwood, populier).
P.-serotina Europa, Amerika.
P.-Nigra Europa, Azie (peppelen, zwarte populier).

Handelsnamen
Esp, Populier, Abeel (Ned., Belg.); Aspen, Poplar (Eng.); Peuplier (Fr.); Pappel, Asp, Espe (Duits.).

Kenmerken
Kleur: kern grijsachtig wit, lichtgeel tot wit.
spint: weinig verschil met kern.
Groeiringen: duidelijk maar niet opvallend.
Nerf: fijn en dicht.
Draadverloop: recht.
Tekeningen: weinig of geen.
Glans: gering.
Branden: moeilijk, geringe grijze as.

Eigenschappen
Volumegewicht: 0,43 bij 12% (0,43 tot 0,51).
Vers weegt 1 m³ ongeveer 880 kg,
Mechanische eigenschappen: matig sterk, zacht en voor zijn volumegewicht taai.
Buigsterkte: zwak.
Stijfheid: zeer zwak tot zeer laag.
Schokweerstand: laag tot zeer laag.
Druksterkte: zwak.
Hardheid: overlangs zeer zwak. kops: zwak.
Vezelverzadigingspunt aan de lucht: 32%.
Krimp:

van nat tot droog	absoluut droog
tang. 5,2%	8,3%
rad. 1,4%	2,9%

Stabiliteit: matig stabiel.
Duurzaamheid: weinig duurzaam; klasse V.
Geschiktheid tot drenken: doordringbaar.

Bewerking
Wanneer het populierenhout goed gedroogd is scheurt het niet veel en werkt het weinig. Laat zich goed verwerken, schroeven en spijkeren.
Kan soms stug zijn bij het zagen. Helemaal zuiver schaven is moeilijk omdat het hout wollig is.

Anatomische eigenschappen
Populierenhout heeft een vrij regelmatige structuur. Het kernhout is meestal niet gemakkelijk van het spinthout te onderscheiden (vooral bij het droge hout is dit lastig). De kleur is wit tot grijsachtig, in sommige gevallen meer geelbruin. De structuur van het zachte hout is fijnnervig zonder opvallende jaarringen.

De aanwezigheid van trekhout bij populieren is van grote invloed op de kwaliteit van het hout en op de industriële verwerking hiervan. Wanneer een loofboom tijdens zijn groei in een schuine of gebogen stand komt te staan (bijvoorbeeld door winddruk, door het staan op een helling, of door eenzijdige belichting), zal hij aan de buitenzijde van de kromming trekhout vormen om zich te beschermen tegen doorbuiging en afbreken. Trekhout kan tot scheurvormng in de vezelrichting leiden tijdens het drogen. Stammen met trekhout zijn daarom voor de verwerking tot fineer en gezaagd hout minder geschikt. Ook voor de papierfabricage is de aanwezigheid van veel trekhout ongewenst. De celluloseopbrengst van trekhout is weliswaar aanmerkelijk hoger dan die van gewoon hout, maar de maalbaarheid van de trekhoutcellulose is zeer slecht. Bij zagen in de lengterichting, schillen of schaven van trekhout treden bepaalde wollige, harige of ruwe plekken op in het overigens gladde oppervlak. Bij de genoemde bewerkingen worden de taaie trekhoutvezels niet doorgesneden, doch geheel of gedeeltelijk uit hun verband gerukt, waarbij de binnenste wandlaag dikwijls naar buiten treedt, waardoor het ruige oppervlak wordt gevormd.

Het ontstaan van trekhout in een boom kan alleen worden voorkomen door de omstandigheden zo te kiezen dat van jongs af aan rechte stammen worden gevormd, waarbij de kruin zoveel mogelijk aan alle kanten evenveel licht ontvangt.

Duurzaamheid
Onder duurzaamheid verstaat men de weerstand van een houtsoort tegen allerlei vernielende invloeden, zoals schimmels en insecten. Omdat de weerstand tegen deze organismen voor het gebruiksdoel zeer belangrijk kan zijn, heeft men de houtsoorten in een aantal duurzaamheidklassen ingedeeld. Populierenhout behoort tot de weinig duurzame houtsoorten (klasse V). Het gevelde hout heeft vooral te lijden van de aantasting door schimmels.